Bánh bèo và bánh bò thốt nốt là những món quà quê giản dị nhưng chứa đựng cả một bầu trời ký ức của người dân Nam Bộ. Nếu bánh bèo miền Nam được xem là món ăn vặt quốc dân với sự kết hợp khéo léo giữa bột gạo và nhân tôm đậu xanh béo ngậy, thì bánh bò thốt nốt lại là biểu tượng ẩm thực của vùng Bảy Núi, An Giang.
Bánh bò thốt nốt có nguồn gốc sâu xa từ đời sống người Khmer vùng Bảy Núi, nơi cây thốt nốt gắn bó mật thiết với cuộc sống thường nhật. Người dân đã tận dụng đường thốt nốt ngọt thanh và bột từ vỏ trái thốt nốt già để tạo nên những chiếc bánh vàng óng, xốp nhẹ như rễ tre, mang đậm hơi thở của vùng đất biên viễn.
Sự khác biệt về hương vị của hai loại bánh này bắt nguồn từ hệ thống nguyên liệu đặc trưng:
Bánh bèo miền Nam: Thành phần chính là bột gạo pha với một ít bột năng theo tỷ lệ khoảng 15% để bánh có độ dai nhẹ. Nhân bánh (topping) thường bao gồm tôm khô giã nhuyễn (chấy tôm), đậu xanh nấu chín tán mịn, hành lá phi thơm và đặc biệt không thể thiếu nước cốt dừa béo ngậy rưới lên trên.
Bánh bò thốt nốt: "Linh hồn" là đường thốt nốt dạng sệt hoặc viên, tạo nên màu vàng tự nhiên và vị ngọt thanh khó lẫn. Bột làm bánh là sự kết hợp giữa bột gạo, bột năng, cơm rượu (để tạo độ xốp rễ tre) và nước cốt dừa. Một số nơi còn dùng thêm bột từ vỏ trái thốt nốt già mài nhuyễn để tăng mùi thơm đặc trưng.
Nguyên liệu làm bánh bò thốt nốt
200g đường thốt nốt.
350ml nước dừa tươi, 40ml nước lọc
Nguyên liệu làm món bánh bò thốt nốt
Bước 1: Ủ men nở
Ở bước này, bạn cho 40ml nước lọc vào chén nhỏ rồi cho 1 muỗng đường cùng 8g men nở vào, trộn đều đến khi thành hỗn hợp mịn. Sau đó bạn ủ hỗn hợp trong 10 phút.
Hình ảnh về công đoạn ủ men nở
Bước 2: Làm bột bánh
Đầu tiên, bạn cho vào tô 200g bột gạo và 60g bột năng, sau đó thêm vào tô 1 muỗng cà phê muối rồi trộn đều hỗn hợp này. Tiếp đến bạn rây bột cho thật mịn, không để bột vón cục.
Tiếp theo, bạn cho men nở đã ủ vào hỗn hợp rồi cho thêm 250ml nước dừa tươi vào. Sau đó, bạn trộn đều hỗn hợp đến khi tan đều vào nhau và độ lỏng đạt như hình minh họa là được. Kế đến bạn ủ chỗ bột này trong vòng 60 phút.
Hình ảnh về các bước làm bột bánh
Bước 3: Nấu nước đường thốt nốt
Bạn cho vào chảo 200g đường thốt nước cùng 100ml nước dừa tươi rồi nấu lên. Trong khi nấu bạn đảo thật đều tay cho đường tan hết tạo thành dung dịch nước đường thì tắt bếp.
Hình ảnh về nấu nước đường thốt nốt.
Bước 4: Hoàn tất phần bột
Với phần bột đã ủ trước đó, bạn trộn lại lần nữa cho đều, sau đó bạn thêm nước đường thốt nốt và 1 muỗng canh dầu ăn vào. Tiếp đến, bạn trộn đều hỗn hợp sau đó tiếp tục ủ 120 phút nữa.
Bạn đổ nước đường thốt nốt vào phần bột đã ủ trước đó
Bước 5: Hấp bánh
Ở bước này, đầu tiên bạn cần phết dầu ăn vào thành khuôn để tránh bánh bị dính vào khuôn, sau đó bạn lót thêm giấy nến dưới đáy khuôn để việc lấy bánh ra dễ dàng hơn. Tiếp theo bạn cho hỗn hợp bột đã ủ vào khuôn.
Kế đến, bạn cho bánh vào nồi, dùng khăn vải đậy phía trên ngăn không cho nước nhỏ giọt xuống phần bánh, giúp cho bề mặt bánh đều hơn và trông ngon hơn. Cuối cùng bạn đậy nắp nồi và hấp trong khoảng 20 phút bánh sẽ chín.
Nguyên liệu làm món bánh bò thốt nốt
Bước 6: Thành phẩm
Bánh bò thốt nốt có màu vàng đặc trưng của thốt nốt rất đẹp mắt, bánh có vị béo thơm cùng vị ngọt thanh cực kỳ hấp dẫn. Ngoài ra, bạn có thể dùng bánh với nước cốt dừa và mè rang để tăng hương vị cho bánh nha.
Nếu bánh ăn không hết trong ngày, bạn có thể cho vào túi kín rồi bảo quản ở ngăn mát tủ lạnh từ 4 - 5 ngày. Khi muốn ăn bạn chỉ cần hấp cách thủy hoặc dùng lò vi sóng quay bánh là có thể dùng được rồi.
Hình ảnh về bánh bò thốt nốt
Cách làm bánh bèo
Nguyên liệu làm bánh bèo
200g bột gạo
100g bột năng
500ml nước cốt dừa
300ml nước cốt lá dứa
Dụng cụ: Chén nhỏ làm bánh bèo, khuôn hấp, xoong hấp, rây lọc bột
Bước 1: Pha bột và lấy trùng bột làm đế bánh
Pha bột bánh bèo ngọt
Pha hỗn hợp bột khô gồm 200g bột gạo và 100g bột năng vào tô lớn, thêm ½ muỗng cà phê muối rồi trộn đều để bột hòa quyện. Múc riêng ra khoảng 2 muỗng canh hỗn hợp bột khô này để dành cho bước lấy trùng bột. Thêm vào bột 200ml nước cốt dừa lon và 300ml nước (hoặc 500ml nước cốt dừa dão), trộn đều đến khi tan bột.
Phần bột múc riêng thêm vào 160g đường và 300ml nước cốt lá dứa, khuấy đều cho đường và bột tan hết. Đặt hỗn hợp lá dứa lên bếp, khuấy liên tục trên lửa nhỏ nhất khoảng 2-3 phút đến khi hỗn hợp bắt đầu sệt lại và hơi đặc thì tắt bếp.
Bước 2: Hoàn thiện hỗn hợp bột đế bánh và pha nước cốt dừa
Pha nước cốt dừa
Đổ hỗn hợp bột lá dứa đang nóng ở bước 1 vào tô bột khô còn lại và khuấy thật đều đến khi hỗn hợp bột sánh mịn và không còn lợn cợn. Bột lúc này hơi sệt là đạt, sau đó để bột nghỉ.
Cho 100g bột gạo, 40g đường, ½ muỗng cà phê muối và 300ml nước cốt dừađặc vào một tô khác. Khuấy nhẹ cho bột, đường, muối tan hết, không cần đun nấu hay lấy trùng bột.
Bước 3: Hấp lớp đế bánh lần 1
Hấp đế bánh bèo ngọt
Đặt các khuôn hấp (chén hoặc lon) vào nồi và đậy nắp làm nóng trong khoảng 1-2 phút để khi đổ bánh không bị dính. Mở nắp, đổ từ từ bột lá dứa vào các khuôn. Mỗi khuôn đổ khoảng 1 vá canh (tương đương 60-70ml), không nên đổ quá dày. Đậy kín nắp và hấp lớp đế bánh này trong vòng 4 phút để bánh hơi se mặt và chín sơ.
Bước 4: Đổ lớp nước cốt dừa và hấp chín
Hấp phần nước cốt dừa
Sau khoảng 4 phút, mở nắp và nhẹ nhàng đổ lớp nước cốt dừa đã pha ở bước 2 lên trên lớp đế bánh, đổ ít hơn lớp đế, khoảng ½ vá canh. Đậy kín nắp và hấp thêm 10 phút nữa. Dùng tăm ghim vào bánh, nếu rút ra thấy tăm khô ráo và bột bánh trong là bánh đã chín hoàn toàn. Tắt bếp và lấy bánh ra, để nguội.
Bước 5: Thành phẩm
Món bánh bèo ngọt nước cốt dừa béo ngon
Bánh bèo ngọt nước cốt dừa lá dứa sau khi hoàn thành sẽ có màu xanh cốm đẹp mắt, nổi bật lớp nước cốt dừa trắng ngần ở trên. Bánh đạt chuẩn sẽ dẻo mềm, khô ráo, không bị nhão, ngay cả khi để qua đêm vẫn giữ được độ ngon. Món bánh có hương vị ngọt thanh, thơm mùi lá dứa tự nhiên, kết hợp cùng vị béo mặn nhẹ của nước cốt dừa.
Bánh bò
1. Bánh Bò Út Dứt
Địa chỉ: 33 Lê Minh Ngươn, P. Mỹ Long, TP. Long Xuyên hoặc Đường Đinh Tiên Hoàng, P. Tân Châu, An Giang.
Giá: Khoảng 80.000 VNĐ/ổ (giá có thể thay đổi nhẹ tùy thời điểm).
Đặc điểm: Bánh bò thốt nốt cốt dừa nổi tiếng với độ mềm, béo ngậy và thơm lừng.
2. Bánh Bò Út Vĩ
Địa chỉ: 203 Đường Nguyễn Tri Phương, Tân Châu, An Giang.
Giá: Từ 50.000 VNĐ (ổ thường) đến 55.000 VNĐ (vị lá dứa).
Đặc điểm: Chuyên sỉ lẻ đặc sản Tân Châu, bánh to, nước cốt sệt và vị ngọt thanh.
3. Bánh Bò Cô Thủy
Địa chỉ: 132B30 Đường Nguyễn Văn Cừ, P. Tân An, Q. Ninh Kiều.
Giá: Tầm 20.000 - 50.000 VNĐ tùy loại và kích cỡ.
Đặc điểm: Chuyên bánh bò đường thốt nốt nước cốt dừa làm theo lối truyền thống An Giang
Bánh bèo
1. Bánh tằm bì Lê Lai
Địa chỉ: số 3 Đường Lê Lai, Quận Ninh Kiều, Cần Thơ.
Giá tham khảo: Khoảng 30.000 VNĐ/phần.
Đặc điểm: Quán rất nổi tiếng với món bánh bèo và bánh tằm bì. Mỗi phần ăn thường đầy đặn, sạch sẽ và được thực khách đánh giá cao về hương vị truyền thống.
2. Quán Bánh Bèo Chung Cư
Địa chỉ: 30 Trương Định, Quận Ninh Kiều, Cần Thơ.
Giá tham khảo: Giá bình dân, dao động từ 20.000 - 40.000 VNĐ.
Đặc điểm: Một trong những quán lâu đời nhất tại Cần Thơ, không gian nhỏ gọn, ấm cúng và giữ được phong vị xưa.
3. Quán Bánh Bèo Bà Ba
Địa chỉ: 77 Trần Hưng Đạo, Rạch Giá (Quán có gốc gác và phong cách phục vụ kiểu miền Tây đặc trưng).
Giá tham khảo: Khoảng 25.000 VNĐ/đĩa.
Đặc điểm: Tiệm đã có thâm niên gần 50 năm, phục vụ cả bánh bèo mặn và bánh bèo ngọt lạ miệng.